Een narratief is een verhaal of een manier om gebeurtenissen, ideeën en ervaringen met elkaar te verbinden en er betekenis aan te geven. Het gaat niet alleen om wat er gebeurt, maar ook om de manier waarop je naar die gebeurtenissen kijkt en ze vertelt.
Een narratief kan bestaan uit woorden, maar ook uit beelden. Een foto, serie of reportage kan daardoor onderdeel zijn van een groter narratief.
Kort gezegd: een narratief is de manier waarop je gebeurtenissen met elkaar verbindt en er een bepaald verhaal of perspectief aan geeft.
Het woord narratief komt van het Latijnse werkwoord narrare, dat ‘vertellen’ betekent. Via het Frans kwam het woord uiteindelijk in het Nederlands terecht. Narratief betekent letterlijk vertellend of verhalend.
Je komt het woord in verschillende vakgebieden tegen. Zo spreekt men bijvoorbeeld over een narratieve tekst, narratieve psychologie, een narratief in de media of het narratief van een organisatie.
Wat betekent narratief?
Als zelfstandig naamwoord betekent narratief in de basis verhaal of vertelling.
Het woord wordt tegenwoordig breder gebruikt. Een narratief kan ook verwijzen naar de manier waarop iemand gebeurtenissen, ideeën of ontwikkelingen met elkaar verbindt en daar betekenis aan geeft.
Een verhaal gaat bijvoorbeeld over wat er is gebeurd. Het narratief kan vervolgens bepalen hoe je naar dat verhaal kijkt.
Stel dat een bedrijf ooit klein begon vanuit een garage.
Je kunt dat vertellen als een verhaal over een ondernemer die met weinig middelen begon en langzaam groeide. Maar je kunt dezelfde geschiedenis ook vertellen als een verhaal over innovatie, doorzettingsvermogen of maatschappelijke verandering.
De gebeurtenissen zijn hetzelfde.
Het narratief legt een bepaald accent.
Narratief: voorbeelden
Het woord narratief wordt in verschillende situaties gebruikt. Een paar eenvoudige voorbeelden:
Het narratief van de film was moeilijk te volgen.
Hier gaat narratief over de manier waarop het verhaal is opgebouwd.
Het bedrijf heeft een sterk narratief rond duurzaamheid.
Hier gaat het om het grotere verhaal en de betekenis die het bedrijf aan zijn activiteiten geeft.
De media schetsen een ander narratief over de gebeurtenis.
Hier verwijst narratief naar een bepaalde invalshoek of manier waarop gebeurtenissen worden geïnterpreteerd en gepresenteerd.
Iedereen heeft een eigen narratief over zijn jeugd.
Hier gaat het om de manier waarop iemand zijn eigen ervaringen en gebeurtenissen betekenis geeft.
Een narratief hoeft dus niet altijd een volledig verhaal met een begin, midden en einde te zijn. Het kan ook een bepaalde zienswijze, samenhang of interpretatie zijn.
Narratief voorbeelden
Het woord narratief wordt in verschillende situaties gebruikt. Een paar eenvoudige voorbeelden:
Het narratief van de film was moeilijk te volgen.
Hier gaat narratief over de manier waarop het verhaal is opgebouwd.
Het bedrijf heeft een sterk narratief rond duurzaamheid.
Hier gaat het om het grotere verhaal en de betekenis die het bedrijf aan zijn activiteiten geeft.
De media schetsen een ander narratief over de gebeurtenis.
Hier verwijst narratief naar een bepaalde invalshoek of manier waarop gebeurtenissen worden geïnterpreteerd en gepresenteerd.
Iedereen heeft een eigen narratief over zijn jeugd.
Hier gaat het om de manier waarop iemand zijn eigen ervaringen en gebeurtenissen betekenis geeft.
Een narratief hoeft dus niet altijd een volledig verhaal met een begin, midden en einde te zijn. Het kan ook een bepaalde zienswijze, samenhang of interpretatie zijn.
Narratief als frame
Een narratief kun je ook zien als een frame: een bepaalde manier van kijken naar een onderwerp.
Dan gaat het niet alleen om de daadwerkelijke gebeurtenissen, maar vooral om de manier waarop je die gebeurtenissen presenteert.
Welke gebeurtenissen krijgen aandacht?
Welke woorden gebruik je?
Wat laat je wel zien?
Wat laat je weg?
Welke betekenis geef je eraan?
Daarmee kan een narratief invloed hebben op hoe iemand naar een onderwerp kijkt.
Een eenvoudig voorbeeld is het verschil tussen een glas dat halfvol of halfleeg wordt genoemd. Het glas en de hoeveelheid water zijn hetzelfde. De manier waarop je het beschrijft, geeft er een ander perspectief aan.
Framing kan bewust gebeuren, bijvoorbeeld in communicatie, media of politiek. Maar het gebeurt ook zonder dat we daar bewust bij stilstaan. Iedereen maakt voortdurend keuzes in wat hij opmerkt, onthoudt en vertelt.
Een narratief kan veranderen
Een narratief ligt niet altijd vast.
Wanneer je andere gebeurtenissen benadrukt, een ander perspectief kiest of nieuwe informatie toevoegt, kan er een ander verhaal ontstaan.
Dat zie je ook bij persoonlijke verhalen.
Twee mensen kunnen dezelfde gebeurtenis meemaken en deze later heel verschillend vertellen. Niet omdat één van hen noodzakelijkerwijs liegt, maar omdat mensen gebeurtenissen vanuit hun eigen ervaringen, overtuigingen en perspectief bekijken.
Ook bedrijven en organisaties hebben zulke verhalen.
Hoe is de organisatie ontstaan?
Waarom bestaat ze?
Wat vinden de mensen belangrijk?
Welke verandering willen ze zien?
En welke gebeurtenissen hebben bepaald waar ze nu staan?
Samen vormen zulke verhalen een beeld van de organisatie.
Narratief en sociale interactie
Een narratief ontstaat niet alleen in je hoofd of op papier. Verhalen krijgen ook betekenis doordat mensen ze met elkaar delen.
We vertellen elkaar wat er is gebeurd. We reageren daarop. Anderen nemen delen van dat verhaal over, geven er een andere betekenis aan of vertellen het opnieuw vanuit hun eigen perspectief.
Zo kunnen narratieven zich verspreiden binnen een groep, organisatie of samenleving.
Een narratief kan daardoor veranderen.
Je kunt het narratief van anderen volgen, maar je kunt ook een ander perspectief kiezen. Een gebeurtenis opnieuw bekijken. Een andere betekenis geven aan wat er is gebeurd.
Daar zit ruimte voor verandering.
Een narratief in beeld
Een narratief hoeft niet uit woorden te bestaan.
Ook beelden kunnen onderdeel zijn van een narratief.
Een foto laat nooit alles zien. Je kiest een plek, een moment, een standpunt en een uitsnede. Daarmee bepaal je wat iemand te zien krijgt.
Fotografeer je iemand in een studio, dan vertel je iets anders dan wanneer je diezelfde persoon fotografeert op de plek waar het werk daadwerkelijk gebeurt.
Een medewerker achter een bureau laat iets zien. Diezelfde medewerker tijdens een gesprek met een klant laat iets anders zien.
En een foto van de ruimte waarin beiden werken geeft opnieuw een andere laag. Geen van die beelden vertelt het hele verhaal.
Samen kunnen ze wel meer laten zien.
Wat is een visueel narratief?
Een visueel narratief is een verhaal of betekenis die door middel van beelden wordt overgebracht.
Dat kan één beeld zijn, maar meestal ontstaat het narratief sterker wanneer meerdere beelden samen worden bekeken.
Denk aan een fotoreportage van een werkdag:
Een medewerker komt binnen.
Een gesprek begint.
Het werk wordt uitgevoerd.
Een detail laat zien waar iemand mee bezig is.
Aan het einde is het resultaat zichtbaar.
De beelden hoeven niet letterlijk een begin, midden en einde te hebben. Door de combinatie ontstaat wel een beeld van wat er gebeurt.
Daarom kan fotografie interessant zijn voor organisaties die niet alleen willen laten zien wat ze doen, maar ook hoe, waar en door wie het werk wordt gedaan.
Van narratief naar beeld
Wanneer ik een beeldverhaal of fotoreportage maak, begin ik niet met de vraag welke mooie foto's ik kan maken.
Ik kijk eerst naar wat er werkelijk gebeurt.
Wie zijn de mensen?
Waar vindt het werk plaats?
Welke handelingen zijn belangrijk?
Welke details vertellen iets over de omgeving?
Welke momenten zijn vanzelfsprekend voor de mensen die er werken, maar misschien niet voor iemand die van buiten kijkt?
Daar ontstaan de beelden.
Een portret kan iets vertellen over een persoon. Een werkmoment laat zien wat iemand doet. De omgeving geeft context. Een detail kan juist iets kleins zichtbaar maken dat je anders voorbijloopt.
Samen vormen ze een beeldverhaal.
Niet alles hoeft in beeld. Juist de keuze van wat je wel en niet laat zien, maakt een serie interessant.
Eén beeld vertelt iets. Een serie laat meer zien.
Een enkel beeld kan krachtig zijn.
Maar een serie geeft ruimte voor context.
Een portret.
Een handeling.
Een ruimte.
Een detail.
Een ontmoeting.
Het resultaat.
Door verschillende beelden naast elkaar te zetten, ontstaat een vollediger beeld van een persoon, organisatie, project of plek.
Dat is de kracht van een fotoreportage.
Niet alles tegelijk laten zien, maar verschillende momenten naast elkaar laten bestaan.
Bekijk ook: Fotoreportage met een verhaal – van onderwerp naar complete serie
Een narratief begint bij wat je wilt vertellen
Wanneer je een verhaal in beeld wilt brengen, helpt het om eerst te bepalen wat belangrijk is.
Niet alleen:
Wat moet er op de foto?
Maar ook:
Wat wil ik dat iemand na het bekijken van deze beelden begrijpt, voelt of onthoudt?
Voor een organisatie kan dat bijvoorbeeld gaan over vakmanschap, samenwerking, zorg, natuur, een bijzondere plek of de manier waarop mensen dagelijks werken.
Dat hoeft niet letterlijk in een foto te staan.
Het kan zichtbaar worden in de mensen, de omgeving, het licht, de handelingen en de momenten die je kiest.
Daar begint een visueel narratief.
Narratief en storytelling
Narratief en storytelling worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet helemaal hetzelfde.
Storytelling gaat over het vertellen van een verhaal. Dat kan mondeling, schriftelijk of visueel.
Een narratief gaat breder over het verhaal en het perspectief waarmee gebeurtenissen met elkaar worden verbonden en betekenis krijgen.
Storytelling is dus een manier om een verhaal te vertellen. Het narratief bepaalt mede welk verhaal en welk perspectief je vertelt.
In beeld kunnen beide samenkomen.
Een fotoserie kan bijvoorbeeld laten zien hoe mensen samenwerken. De keuze van de mensen, momenten, plekken en details bepaalt vervolgens welk beeld van die samenwerking ontstaat.
Een verhaal dat in beeld mag
Sommige verhalen laten zich goed vertellen met woorden.
Andere verhalen worden duidelijker wanneer je ze kunt zien.
Een plek waar gewerkt wordt. Mensen die elkaar ontmoeten. Een proces dat zich voor je ogen afspeelt. Een detail dat je normaal misschien voorbijloopt.
Ik fotografeer mensen, werk en plaatsen zoals ze zich in de praktijk laten zien. Soms in één beeld. Vaak in een serie.
Heb je een verhaal, project of plek die je in beeld wilt brengen?
Of stuur me een bericht als je wilt kennismaken.
Interessante boeken over narratief
Het narratief gaat over het ontdekken van verhalen—verhalen die jou kunnen helpen groeien, zowel persoonlijk als als bedrijf. Of je nu jezelf beter wilt leren kennen of je bedrijf naar een hoger niveau wilt tillen, verhalen hebben de kracht om alles te veranderen.
Wil je je hier verder in verdiepen? Dan kan ik de volgende boeken aanbevelen:
Voor persoonlijke groei
📖 In Sterker dan ooit van Brené Brown leer je hoe je moed en kracht kunt vinden, zelfs als je het moeilijk hebt.
📖 In Het verhaal van je leven helpt Mieke Bouma je ontdekken wat jouw unieke verhaal is en hoe je dat kunt vertellen.
Voor bedrijven en organisaties
📖In De kracht van storytelling laat Carmine Gallo zien hoe grote merken geweldige verhalen gebruiken om mensen te inspireren.
📖 In Building a StoryBrand leert Donald Miller je hoe je een sterk verhaal maakt voor je bedrijf, zodat mensen naar je luisteren.
📖In Dit is marketing vertelt Seth Godin je hoe je verhalen gebruikt om klanten blij te maken en ze te laten terugkomen.
Deze boeken worden aanbevolen door experts en gebruikt door succesvolle mensen over de hele wereld. Koop je eigen exemplaar en leer hoe jij ook een geweldig verhaal kunt vertellen! 🌟
Anderen lazen ook
Wat is een narratief?
Veelgestelde vragen over narratief
-
Narratief betekent in de basis verhaal of vertelling. Het kan daarnaast verwijzen naar de manier waarop gebeurtenissen, ideeën of ervaringen met elkaar worden verbonden en betekenis krijgen.
-
Een voorbeeld is het verhaal van een bedrijf dat begon vanuit een klein idee en uitgroeide tot een organisatie. Wanneer de nadruk wordt gelegd op doorzettingsvermogen, innovatie of maatschappelijke verandering, ontstaat een bepaald narratief rond die geschiedenis.
-
Een verhaal beschrijft wat er gebeurt of is gebeurd. Een narratief gaat ook over de manier waarop je die gebeurtenissen ordent, interpreteert en betekenis geeft.
-
Bijvoorbeeld:
Het bedrijf bouwde in de afgelopen tien jaar een sterk narratief rond duurzaamheid.
Hiermee wordt bedoeld dat duurzaamheid een belangrijk onderdeel is geworden van het verhaal en de manier waarop het bedrijf zichzelf presenteert.
-
Een visueel narratief is een verhaal of perspectief dat door beelden wordt overgebracht. Een serie foto's kan bijvoorbeeld samen laten zien hoe mensen werken, waar dat gebeurt en wat daaruit ontstaat.
